Składka zdrowotna przed i po rewolucji – jak zmieniły się zasady
Jeszcze do końca 2021 roku wszyscy przedsiębiorcy w Polsce płacili prostą, ryczałtową składkę zdrowotną w stałej miesięcznej kwocie. Jej wysokość zmieniała się raz do roku i zależała wyłącznie od przeciętnego wynagrodzenia. W ostatnim roku obowiązywania tych zasad, tj. w 2021 roku, miesięczna składka wynosiła 381 zł.
Co jednak kluczowe, w poprzednim stanie prawnym aż 86% zapłaconej składki zdrowotnej podlegało odliczeniu od podatku. W 2021 roku odliczenie wynosiło 328 zł. W rezultacie realny koszt składki zdrowotnej dla przedsiębiorcy był znacznie niższy niż kwota nominalna. To poziom obciążeń, o którym dzisiejsi przedsiębiorcy mogą jedynie pomarzyć.
Rok 2022 przyniósł całkowitą zmianę reguł gry. Zlikwidowano jedną ryczałtową składkę, a w jej miejsce wprowadzono system uzależniony od formy opodatkowania. Jednocześnie zlikwidowano możliwość odliczania składki zdrowotnej od podatku, zastępując ją jedynie częściowymi odliczeniami od przychodu lub dochodu.
Obecne zasady – kto ile płaci i dlaczego firmy protestują
Aktualnie obowiązujące przepisy różnicują wysokość składki zdrowotnej w zależności od wybranej formy opodatkowania. Oto jak wygląda to w praktyce:
- Skala podatkowa – składka zdrowotna wynosi 9% dochodu
- Podatek liniowy – składka zdrowotna wynosi 4,9% dochodu
- Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych – jedna z trzech stawek ryczałtowych w zależności od progu przychodowego: 498 zł, 830 zł lub 1495 zł
Szczególnie dotkliwe jest to, że dla firm rozliczających się podatkiem liniowym i według skali podatkowej nie istnieje żadna górna granica składki. Oznacza to, że im wyższy dochód, tym wyższa składka – bez jakiegokolwiek limitu. Firmy o wysokich dochodach płacą składkę zdrowotną będącą wielokrotnością tej obliczanej według poprzednich zasad.
Dodatkowym ciosem dla przedsiębiorców okazały się zmiany, które doprowadziły do zwiększenia podstawy wymiaru minimalnej składki zdrowotnej aż o jedną trzecią. Zamiast obiecanej obniżki, przedsiębiorcy otrzymali kolejne podwyżki.
Obietnice bez pokrycia – dlaczego ustawa wciąż nie obowiązuje
Przywrócenie zasad rozliczania składki zdrowotnej sprzed 2022 roku było jedną z kluczowych obietnic wyborczych złożonych polskim przedsiębiorcom w 2023 roku. Obietnicę taką złożyły niemal wszystkie partie wchodzące w skład obecnej koalicji rządzącej. Na projekt ustawy przedsiębiorcy czekali jednak prawie dwa lata.
Gdy ustawa została ostatecznie uchwalona w szczycie kampanii prezydenckiej w 2025 roku, została zawetowana przez ówczesnego Prezydenta Andrzeja Dudę. Premier Donald Tusk natychmiast zapowiedział ponowną próbę przeforsowania przepisów – nowy projekt miał zostać złożony zaraz po wyborach prezydenckich w kwietniu 2025 roku.
Od tamtej zapowiedzi minęło już półtora roku. Temat obniżki składki zdrowotnej dla firm całkowicie zniknął z agendy rządowej. Parlament nie podjął próby odrzucenia weta Prezydenta ani nie zgłosił nowego projektu ustawy. Cisza w tej sprawie budzi coraz większą frustrację środowiska przedsiębiorców, którzy czują się oszukani złożonymi obietnicami.
Rzecznik MŚP przerywa milczenie – trzy kluczowe postulaty
Bezczynność rządu w kwestii składki zdrowotnej została dostrzeżona przez Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców. Agnieszka Majewska, pełniąca funkcję Rzecznika MŚP, wystąpiła do Ministra Finansów oraz Ministra Zdrowia z formalnym apelem o jak najszybsze wprowadzenie obiecanych zmian.
W swoim wystąpieniu Rzecznik MŚP podkreśliła, że obecne zasady ustalania wysokości składki zdrowotnej są „bardzo skomplikowane", a wielu przedsiębiorców skarży się na „nieproporcjonalnie dużą wysokość składki zdrowotnej, która jest obligatoryjnym, stałym obciążeniem nawet w okresach, gdy działalność gospodarcza przynosi straty".
Rzecznik MŚP sformułowała trzy konkretne postulaty wobec rządu:
- Uproszczenie zasad ustalania podstawy wymiaru składki zdrowotnej i jej rozliczenia rocznego – obecny system jest zbyt skomplikowany i generuje niepotrzebne koszty administracyjne.
- Trwałe obniżenie minimalnej podstawy wymiaru składki – szczególnie istotne w kontekście niedawnego podwyższenia tej podstawy o jedną trzecią.
- Ustanowienie górnej granicy składki zdrowotnej – kluczowy postulat dla firm rozliczających się podatkiem liniowym i według skali podatkowej, gdzie składka rośnie bez limitu wraz z dochodem.
Rzecznik wskazała wprost, że „obserwowane w ostatnich latach nadmierne tempo wzrostu kosztów wykonywania działalności gospodarczej musi zostać ograniczone, a obciążenia nakładane na przedsiębiorców powinny zostać dostosowane do ich sytuacji ekonomicznej".
Co czeka przedsiębiorców w najbliższych miesiącach
Perspektywy na szybkie zmiany nie napawają optymizmem. Choć apel Rzecznika MŚP nadaje sprawie instytucjonalną rangę, to na ten moment brak jest jakiegokolwiek projektu ustawy w tej kwestii. Co gorsza, już od stycznia przedsiębiorców czekają kolejne podwyżki składki zdrowotnej.
Obecna sytuacja stawia wielu przedsiębiorców przed pytaniem o to, jak legalnie zoptymalizować swoje obciążenia publicznoprawne. Warto pamiętać, że odpowiednio dobrana struktura prowadzenia działalności może mieć istotny wpływ na łączne obciążenie podatkowo-składkowe. Przykładowo, prowadzenie działalności w formie spółki z o.o. z udziałowcem zagranicznym może – w odpowiednio zaplanowanej strukturze – pozwolić na obniżenie efektywnego obciążenia podatkowego i składkowego. Każdy przypadek wymaga jednak indywidualnej analizy.
Niezależnie od tego, czy rząd w końcu zrealizuje swoje obietnice, przedsiębiorcy nie powinni biernie czekać na zmiany legislacyjne. Rosnące koszty składki zdrowotnej – w połączeniu z brakiem perspektyw na szybką reformę – sprawiają, że przegląd struktury prowadzenia działalności staje się koniecznością, a nie luksusem.
Nie czekaj na ustawodawcę – sprawdź swoje możliwości
Skoro obiecane zmiany w składce zdrowotnej wciąż nie doczekały się realizacji, warto samodzielnie zadbać o optymalizację swoich obciążeń. Specjaliści Global Accounting od ponad 10 lat pomagają polskim przedsiębiorcom w doborze optymalnej formy prowadzenia działalności – z uwzględnieniem zarówno podatków, jak i składek ZUS oraz składki zdrowotnej.
Pierwsza, 15-minutowa konsultacja jest bezpłatna. Podczas rozmowy dowiesz się, czy Twoja obecna struktura jest optymalna i jakie legalne rozwiązania mogą pozwolić na obniżenie łącznych obciążeń – co do zasady nawet do poziomu 9% CIT w przypadku odpowiednio zaplanowanej struktury spółki.
Umów się na bezpłatną konsultację: zadzwoń pod numer +48 505 684 412 lub napisz na globalaccounting.com.pl. Nie czekaj, aż rząd spełni swoje obietnice – zacznij działać już teraz.
Masz pytanie do tego tematu?
Pierwsza konsultacja jest bezpłatna - porozmawiajmy o Twojej sytuacji.



