Rewolucyjne zmiany w Kodeksie pracy od 2027 roku – co musisz wiedzieć?
Sejm przygotowuje się do rozpatrzenia poselskiego projektu ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (druk nr 1811), który zakłada jedne z najpoważniejszych zmian w Kodeksie pracy od lat. Pierwsze czytanie projektu zaplanowano na 27 maja 2025 r., a nowe przepisy mają wejść w życie 1 stycznia 2027 r.
Projektowane regulacje mają na celu znaczące wzmocnienie ochrony pracowników w zakresie terminowego otrzymywania wynagrodzeń. Pracodawcy muszą przygotować się na surowsze konsekwencje finansowe za naruszanie podstawowych obowiązków wobec zatrudnionych, w tym automatyczne naliczanie odsetek za każdy dzień zwłoki w wypłacie pensji.
Zmiany obejmą zarówno nowelizację Kodeksu pracy, jak i wprowadzenie nowej ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, która zastąpi obowiązujące przepisy z 2002 roku. Poniżej omawiamy najważniejsze aspekty planowanych reform, które dotkną zarówno pracowników, jak i pracodawców.
Automatyczne odsetki za spóźnioną wypłatę pensji – nowy art. 85¹ Kodeksu pracy
Kluczową zmianą dla milionów pracowników w Polsce będzie wprowadzenie do Kodeksu pracy nowego art. 85¹. Przepis ten przewiduje, że w przypadku opóźnienia w wypłacie wynagrodzenia pracownik automatycznie nabywa prawo do odsetek za czas zwłoki. Jest to fundamentalna zmiana w dotychczasowym podejściu do ochrony praw pracowniczych.
Co niezwykle istotne z praktycznego punktu widzenia, pracownik nie będzie musiał składać żadnego wniosku ani wykazywać poniesionej szkody. Odsetki będą naliczane z urzędu przez pracodawcę, począwszy od dnia następującego po upływie terminu wypłaty wynagrodzenia. Oznacza to, że obowiązek ich wyliczenia i wypłacenia spoczywa wyłącznie na pracodawcy.
Odsetki mają być wypłacane łącznie z zaległym wynagrodzeniem, co eliminuje konieczność prowadzenia przez pracownika odrębnego postępowania w celu ich dochodzenia. Ten mechanizm ma działać nawet wtedy, gdy opóźnienie wynikło z okoliczności, za które pracodawca nie ponosi bezpośredniej odpowiedzialności. To rozwiązanie wzorowane jest na cywilistycznej konstrukcji odsetek ustawowych, ale dostosowane do specyfiki prawa pracy.
Praktyczne znaczenie zmian dla pracowników i pracodawców
Dotychczas dochodzenie odsetek za nieterminową wypłatę wynagrodzenia wymagało od pracownika aktywnego działania – najczęściej skierowania sprawy do sądu pracy. Nowe przepisy całkowicie odwracają tę logikę, przenosząc ciężar naliczenia i wypłaty odsetek na pracodawcę. Dla pracodawców oznacza to konieczność wdrożenia odpowiednich mechanizmów w systemach kadrowo-płacowych, które automatycznie naliczą odsetki w przypadku jakiegokolwiek opóźnienia.
Surowe kary za niewypłacanie wynagrodzenia – grzywny do 60 tys. zł i ograniczenie wolności
Projekt ustawy wprowadza nowy art. 282 § 4 Kodeksu pracy, który penalizuje jako odrębne wykroczenie sytuację, w której pracodawca lub osoba działająca w jego imieniu nie wypłaca wynagrodzenia przez okres co najmniej trzech miesięcy. Za takie zachowanie będzie grozić:
- grzywna od 5 000 zł do 60 000 zł,
- lub kara ograniczenia wolności.
Projektodawcy uzasadniają wprowadzenie tego przepisu wyższym stopniem społecznej szkodliwości wielomiesięcznego niewypłacania pensji w porównaniu z jednorazowym opóźnieniem. Dotychczasowe przepisy nie wyodrębniały bowiem tak wyraźnie sytuacji systematycznego naruszania obowiązku wypłaty wynagrodzenia.
Jednocześnie projekt przewiduje podwyższenie ogólnych grzywien za naruszanie podstawowych praw pracowniczych. Obecnie kary te wynoszą od 1 000 zł do 30 000 zł. Po wejściu w życie nowych przepisów zakres grzywien wzrośnie do przedziału od 2 000 zł do 60 000 zł. Dotyczy to m.in. takich naruszeń jak:
- niewypłacanie wynagrodzenia w terminie,
- bezpodstawne obniżanie pensji,
- nieudzielanie urlopu wypoczynkowego,
- niewydanie świadectwa pracy na czas,
- naruszanie przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.
Koniec uzupełniania płacy minimalnej premiami i dodatkami
Równie istotną zmianą jest nowe podejście do sposobu obliczania minimalnego wynagrodzenia za pracę. Projekt ustawy zakłada, że od 2027 roku przy ustalaniu, czy pracownik otrzymuje co najmniej pensję minimalną, nie będą mogły być uwzględniane premie, nagrody, dodatki funkcyjne ani inne dodatki do wynagrodzenia.
W praktyce oznacza to koniec powszechnej dotąd praktyki polegającej na ustalaniu niskiej pensji zasadniczej i dopełnianiu jej do poziomu minimum ustawowego za pomocą różnego rodzaju składników dodatkowych. Pracodawcy będą musieli zagwarantować, że już samo wynagrodzenie zasadnicze osiąga poziom płacy minimalnej.
Projekt utrzymuje dotychczasowy mechanizm corocznego negocjowania wysokości minimalnego wynagrodzenia w ramach Rady Dialogu Społecznego. Rząd przedstawia propozycję do 15 czerwca każdego roku, a w przypadku braku porozumienia stron dialogu społecznego – ostateczną kwotę ustala Rada Ministrów w drodze rozporządzenia. Zachowana zostaje również zasada wzrostu wynagrodzenia minimalnego co najmniej o prognozowaną inflację, a także możliwość dwóch podwyżek w ciągu roku, gdy prognozowana inflacja przekroczy 105 proc.
Jak przygotować się na nowe przepisy – rola profesjonalnego doradztwa prawnego
Planowane zmiany w prawie pracy stawiają przed pracodawcami szereg wyzwań organizacyjnych i finansowych. Konieczne będzie nie tylko dostosowanie regulaminów wynagradzania i umów o pracę, ale również aktualizacja systemów kadrowo-płacowych w zakresie automatycznego naliczania odsetek za opóźnienia w wypłacie wynagrodzeń.
Pracownicy z kolei powinni wiedzieć, że nowe przepisy znacząco wzmacniają ich pozycję w relacjach z pracodawcą. Automatyczne odsetki za opóźnioną pensję, surowsze kary za naruszenia praw pracowniczych oraz klarowne zasady obliczania wynagrodzenia minimalnego to realne narzędzia ochrony, z których warto umieć korzystać.
Zarówno pracodawcy planujący dostosowanie swoich procedur do nowych wymogów, jak i pracownicy, których prawa są naruszane, mogą skorzystać z profesjonalnej pomocy prawnej. Odpowiednie przygotowanie się na nadchodzące zmiany pozwoli uniknąć kosztownych błędów i sporów sądowych.
Potrzebujesz pomocy w interpretacji nowych przepisów Kodeksu pracy lub chcesz zabezpieczyć interesy swojej firmy przed zmianami w 2027 roku? Skontaktuj się z naszą kancelarią – nasi specjaliści z zakresu prawa pracy pomogą Ci przygotować się na nadchodzące regulacje i zadbają o pełną zgodność Twojej działalności z nowymi wymogami prawnymi.
