Lawinowy wzrost donosów podatkowych – skala zjawiska w 2026 roku
Krajowa Administracja Skarbowa odnotowała rekordową liczbę tzw. informacji sygnalnych w pierwszym półroczu 2026 roku. Do 16 izb administracji skarbowej w całym kraju wpłynęło łącznie 45,5 tysiąca zgłoszeń dotyczących podejrzenia nieprawidłowości podatkowych. To wzrost o ponad 20 proc. w porównaniu z analogicznym okresem 2025 roku, kiedy zarejestrowano 38 tys. zgłoszeń, oraz aż o 28 proc. więcej niż w pierwszej połowie 2024 roku (35,5 tys.).
Dynamika wzrostu jest niepokojąca, choć eksperci – w tym Marek Zieliński, były dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej we Wrocławiu – podkreślają, że większa liczba zgłoszeń nie musi oznaczać proporcjonalnego wzrostu naruszeń prawa. Na rosnącą falę donosów wpływają przede wszystkim większa świadomość obywateli, łatwiejszy dostęp do kanałów zgłaszania oraz upowszechnienie pojęcia sygnalisty w debacie publicznej.
Nie bez znaczenia pozostaje również ustawa o ochronie sygnalistów, która weszła w życie w 2024 roku. Gwarantuje ona osobom zgłaszającym naruszenia prawa pełne bezpieczeństwo i zakaz działań odwetowych. To bez wątpienia obniżyło barierę psychologiczną związaną ze składaniem zawiadomień, ale jednocześnie otworzyło drzwi dla zgłoszeń motywowanych nie troską o praworządność, lecz osobistymi pobudkami.
Kto donosi i dlaczego – anatomia zgłoszenia do skarbówki
Analiza danych z poszczególnych izb administracji skarbowej pokazuje, że donosy podatkowe mają niezwykle zróżnicowane źródła i motywacje. Zgłoszenia trafiają od sąsiadów, byłych małżonków, pracowników, a także konkurentów biznesowych. Dr Sebastian Osiński, rzecznik prasowy IAS w Szczecinie, potwierdza, że spory personalne i zawodowe są jednym z najczęstszych impulsów do złożenia zawiadomienia.
Typowe donosy dotyczą między innymi:
- Wynajmu nieruchomości bez opodatkowania – sąsiedzi zgłaszają podejrzenie nierejestrowanego najmu krótko- lub długoterminowego
- Pracy „na czarno” – byli pracownicy informują o nieodprowadzaniu składek lub podatków przez pracodawcę
- Nieewidencjonowanej działalności gospodarczej – konkurenci sygnalizują prowadzenie sprzedaży bez rejestracji
- Nieujawnionych dochodów – byli małżonkowie w trakcie sporów majątkowych ujawniają informacje o ukrywanych przychodach
- Bliżej niesprecyzowanych „oszustw podatkowych” – ogólnikowe pomówienia wynikające z konfliktów sąsiedzkich
Jak podkreśla radczyni prawna Aldona Międlar-Adamska, sam fakt zgłaszania nieprawidłowości do administracji skarbowej jest pozytywny, ale donos nie może stanowić formy nacisku na konkurentów ani kontrahentów. Niestety, w praktyce wiele zgłoszeń pełni właśnie taką funkcję – jest narzędziem w prywatnych sporach, a nie wyrazem troski o finanse publiczne.
Wiarygodność zgłoszeń – ile donosów się potwierdza?
Jednym z kluczowych wniosków płynących z danych KAS jest fakt, że zdecydowana większość donosów nie znajduje potwierdzenia w rzeczywistości. Statystyki prowadzone przez wybrane izby administracji skarbowej mówią same za siebie:
- IAS w Białymstoku – 75–85 proc. zgłoszeń niepotwierdzonych (dane szacunkowe)
- IAS w Lublinie – 77 proc. zgłoszeń niepotwierdzonych
- IAS w Rzeszowie – ok. 70 proc. zgłoszeń niepotwierdzonych
- IAS w Krakowie – 56 proc. zgłoszeń niepotwierdzonych
Ogólna praktyka izb wskazuje, że jedynie 20–25 proc. zgłoszeń potwierdza się podczas weryfikacji. Nie oznacza to jednak, że te potwierdzone przypadki mają małe znaczenie. Jak zauważa Marek Zieliński, informacje od osób znających konkretną sytuację mogą ujawnić nieprawidłowości, których nie wykazałaby standardowa analiza danych. Wartość tego źródła mierzy się nie tylko liczbą wiarygodnych zgłoszeń, ale przede wszystkim wykrytymi naruszeniami, wynikami kontroli oraz odzyskanymi należnościami.
Warto podkreślić, że każde zgłoszenie – niezależnie od tego, czy ostatecznie się potwierdzi – jest rejestrowane i podlega dalszemu procedowaniu. Jak wyjaśnia Renata Kostowska, rzeczniczka IAS w Olsztynie, informacja sygnalna może zostać przekazana do pogłębionej analizy, czynności sprawdzających, kontroli lub nabycia sprawdzającego. Dla osoby, której dotyczy donos, oznacza to potencjalne wezwania, konieczność przedłożenia dokumentów oraz stres związany z procedurą kontrolną.
Co zrobić, gdy ktoś złoży donos na Ciebie – praktyczny poradnik
Jeśli stałeś się przedmiotem donosu do urzędu skarbowego, nie panikuj, ale też nie ignoruj sytuacji. Poniżej przedstawiamy najważniejsze kroki, które powinieneś podjąć, aby skutecznie chronić swoje interesy.
Przygotuj dokumentację
Podstawą obrony jest kompletna i uporządkowana dokumentacja podatkowa. Zbierz wszystkie umowy, faktury, deklaracje podatkowe i potwierdzenia przelewów za okres, którego mogą dotyczyć zarzuty. Uporządkowana dokumentacja nie tylko przyspiesza procedurę kontrolną, ale także buduje Twoją wiarygodność w oczach urzędników. Pamiętaj, że obowiązek przechowywania dokumentacji podatkowej wynosi co do zasady 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.
Skonsultuj się z prawnikiem
Już na etapie czynności sprawdzających warto skorzystać z pomocy radcy prawnego lub doradcy podatkowego. Profesjonalny pełnomocnik oceni, czy działania organu podatkowego są proporcjonalne i zgodne z prawem, a także zadba o to, byś nie dostarczył informacji, które mogłyby być użyte przeciwko Tobie. Masz prawo do reprezentacji na każdym etapie postępowania – od wstępnej analizy po pełną kontrolę podatkową.
Poznaj swoje prawa
Jako podatnik masz zagwarantowane istotne uprawnienia proceduralne. Przysługuje Ci m.in. prawo do czynnego udziału w postępowaniu, prawo do wglądu w akta sprawy (z wyłączeniem informacji o tożsamości sygnalisty), a także prawo do zaskarżenia decyzji organu podatkowego. Jeżeli donos okaże się bezpodstawny, a działania urzędu spowodowały szkodę – możesz rozważyć dochodzenie roszczeń odszkodowawczych.
Fałszywy donos – czy można pociągnąć donosiciela do odpowiedzialności?
Wiele osób, które padły ofiarą bezpodstawnego zgłoszenia, pyta: czy mogę pozwać osobę, która na mnie doniosła? Odpowiedź nie jest jednoznaczna. Ustawa o ochronie sygnalistów chroni osoby zgłaszające naruszenia w dobrej wierze. Jednak ochrona ta ma swoje granice.
Jeśli donos został złożony świadomie na podstawie fałszywych informacji, donosiciel może ponosić odpowiedzialność karną za fałszywe zawiadomienie o przestępstwie (art. 238 Kodeksu karnego) lub za składanie fałszywych zeznań. Ponadto osoba poszkodowana bezpodstawnym donosem może dochodzić odszkodowania na drodze cywilnej z tytułu naruszenia dóbr osobistych, w tym dobrego imienia i reputacji biznesowej.
W praktyce udowodnienie złej wiary donosiciela bywa trudne, zwłaszcza że tożsamość osoby zgłaszającej jest chroniona i nie jest ujawniana podatnikowi. Właśnie dlatego w takich sprawach kluczowa jest pomoc doświadczonego prawnika, który potrafi wykorzystać dostępne narzędzia procesowe do identyfikacji źródła zgłoszenia i zabezpieczenia dowodów.
Potrzebujesz pomocy prawnej? Skontaktuj się z nami
Rosnąca fala donosów podatkowych w Polsce sprawia, że coraz więcej przedsiębiorców i osób prywatnych staje w obliczu kontroli skarbowej wywołanej bezpodstawnym zgłoszeniem. Konsekwencje mogą być poważne – od wielomiesięcznej procedury kontrolnej, przez straty finansowe, po uszczerbek na reputacji.
Jeśli otrzymałeś wezwanie z urzędu skarbowego, zostałeś objęty czynnościami sprawdzającymi lub podejrzewasz, że ktoś złożył na Ciebie donos do KAS – nie czekaj. Skontaktuj się z naszą kancelarią, aby uzyskać profesjonalną ocenę sytuacji i skuteczną obronę swoich praw. Działamy szybko, dyskretnie i z pełnym zaangażowaniem w ochronę interesów naszych klientów.
Masz pytanie do tego tematu?
Pierwsza konsultacja jest bezpłatna - porozmawiajmy o Twojej sytuacji.
