Rewolucja w przedawnieniu zobowiązań podatkowych – koniec z „przeczekiwaniem” spraw
Senat przyjął 21 maja 2026 roku pakiet ustaw nowelizujących ordynację podatkową, które wprowadzają fundamentalne zmiany w sposobie liczenia terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych. Jedna z ustaw – dotycząca właśnie przedawnienia – trafiła już na biurko prezydenta. Dla podatników oznacza to konieczność ponownej analizy swoich strategii podatkowych, a dla osób podejrzewanych o oszustwa – znacznie mniejsze pole manewru.
Zgodnie z nowymi przepisami pięcioletni termin przedawnienia w sprawach dotyczących nieujawnionych dochodów będzie liczony od końca roku następującego po roku powstania obowiązku podatkowego. W praktyce oznacza to, że jeśli obowiązek podatkowy powstanie w 2026 roku, fiskus będzie miał czas na wydanie decyzji podatkowej aż do końca 2032 roku. To istotne wydłużenie realnego okna, w którym organy skarbowe mogą egzekwować należności.
Kluczową zmianą jest również likwidacja mechanizmu zawieszenia biegu przedawnienia wyłącznie na podstawie wszczęcia postępowania karnego skarbowego. Dotychczasowa praktyka była szeroko krytykowana przez przedsiębiorców i ekspertów prawnych, którzy wskazywali, że skarbówka instrumentalnie wszczynała postępowania karne skarbowe jedynie po to, by sztucznie wydłużyć czas na dochodzenie zaległości podatkowych. Po wejściu w życie nowych przepisów samo wszczęcie postępowania karnego skarbowego nie będzie już wystarczające do zatrzymania biegu przedawnienia.
Nowe zasady zawieszenia przedawnienia i zabezpieczeń hipotecznych
Nowelizacja wprowadza jednak nowy, precyzyjnie określony mechanizm zawieszenia biegu przedawnienia. W sprawach dotyczących unikania opodatkowania przedawnienie będzie mogło zostać zawieszone z dniem wszczęcia postępowania podatkowego lub przejęcia takiego postępowania przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej. Oznacza to, że osoby podejrzewane o celowe unikanie podatków nie będą mogły liczyć na to, że ich sprawa „przeleży się” w urzędzie do momentu przedawnienia.
Istotne zmiany dotyczą także hipotek i zastawów skarbowych. Do tej pory zobowiązania podatkowe zabezpieczone w ten sposób praktycznie nigdy się nie przedawniały, co budziło poważne wątpliwości konstytucyjne. Nowe przepisy wprowadzają mechanizm zawieszenia biegu przedawnienia po ustanowieniu zabezpieczenia hipotecznego lub zastawu skarbowego, pod warunkiem że podatnik zostanie o tym prawidłowo zawiadomiony.
Dla przedsiębiorców i osób fizycznych posiadających nieruchomości obciążone hipoteką przymusową na rzecz Skarbu Państwa ta zmiana ma ogromne znaczenie praktyczne. Wreszcie pojawia się realna perspektywa zakończenia spraw, które dotąd ciągnęły się latami bez realnej szansy na przedawnienie. Warto w takich sytuacjach skonsultować się z prawnikiem, aby ocenić, jak nowe przepisy wpłyną na konkretną sytuację podatkową.
Lokalne interpretacje podatkowe w jednej bazie i likwidacja obowiązku MDR
Drugą przyjętą przez Senat nowelizacją jest ustawa wprowadzająca jednolitą ogólnopolską bazę interpretacji podatkowych wydawanych przez organy samorządowe. Interpretacje wydawane przez wójtów, burmistrzów i prezydentów miast dotyczące podatków lokalnych – w tym podatku od nieruchomości, podatku rolnego czy opłat lokalnych – będą publikowane w systemie Informacji Celno-Skarbowej Eureka prowadzonym przez Krajową Administrację Skarbową.
Dotychczas podatnicy musieli przeszukiwać Biuletyny Informacji Publicznej poszczególnych gmin, co było czasochłonne i utrudniało porównywanie stanowisk różnych organów. Nowe rozwiązanie znacząco ułatwi dostęp do informacji i pozwoli na szybszą weryfikację, jak poszczególne samorządy interpretują przepisy podatkowe. Ustawa ta wróci do Sejmu z poprawką Senatu i – po przejściu pełnej ścieżki legislacyjnej – wejdzie w życie trzy miesiące od ogłoszenia.
Koniec z raportowaniem krajowych schematów podatkowych MDR
Trzecia z przyjętych ustaw likwiduje obowiązek raportowania krajowych schematów podatkowych (MDR) w zakresie VAT i akcyzy. Zmiana ta wynika z faktu, że polskie przepisy wykraczały w tym zakresie poza wymagania unijne, nakładając na podatników i doradców podatkowych dodatkowe obciążenia administracyjne. Nowelizacja obejmuje także szereg dalszych uproszczeń:
- Doprecyzowanie zasad liczenia terminów podatkowych – w tym sytuacji, gdy koniec terminu przypada w sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy
- Możliwość umorzenia podatku przed terminem jego płatności – nowa instytucja ułatwiająca zarządzanie zobowiązaniami
- Zniesienie obowiązku składania osobnego wniosku o stwierdzenie nadpłaty – jeśli nadpłata wynika ze skorygowanej deklaracji podatkowej
- Podniesienie limitu korekty deklaracji przez fiskusa w ramach czynności sprawdzających – z 5 tys. zł do 10 tys. zł
- Zwiększenie kwoty podatku możliwej do zapłaty przez osobę trzecią – z 1 tys. zł do 5 tys. zł
- Uproszczenie decyzji w podatkach lokalnych – urzędy będą mogły wydawać decyzje dotyczące podatku od nieruchomości, rolnego i leśnego na podstawie posiadanych danych, bez formalnego wszczynania postępowania
Nowe przepisy z tej ustawy mają wejść w życie od 1 października 2026 roku, co daje podatnikom i ich doradcom kilka miesięcy na przygotowanie się do zmian.
Co zmiany w ordynacji podatkowej oznaczają w praktyce dla podatników?
Pakiet przyjętych ustaw to jedna z najważniejszych reform ordynacji podatkowej ostatnich lat. Z jednej strony państwo zyskuje skuteczniejsze narzędzia do walki z oszustwami podatkowymi i unikaniem opodatkowania – wydłużone realne terminy przedawnienia oraz nowe podstawy zawieszenia biegu przedawnienia w sprawach dotyczących agresywnej optymalizacji. Z drugiej strony podatnicy otrzymują realne uproszczenia: łatwiejszy dostęp do interpretacji podatkowych, mniej biurokracji związanej z raportowaniem MDR oraz elastyczniejsze zasady korygowania deklaracji i rozliczania nadpłat.
Warto zwrócić szczególną uwagę na przepisy przejściowe, które mogą mieć kluczowe znaczenie dla toczących się już spraw podatkowych. Podatnicy, wobec których prowadzone są postępowania lub których zobowiązania są zabezpieczone hipoteką przymusową, powinni jak najszybciej przeanalizować, jak nowe regulacje wpłyną na ich sytuację prawną. Również przedsiębiorcy korzystający dotąd ze schematów podatkowych objętych obowiązkiem MDR powinni zweryfikować, czy zmiana przepisów nie wymaga aktualizacji wewnętrznych procedur compliance.
Jeśli masz wątpliwości, jak nowe przepisy podatkowe wpłyną na Twoją sytuację – skontaktuj się z naszą kancelarią. Nasi specjaliści z zakresu prawa podatkowego pomogą Ci przeanalizować konsekwencje zmian w ordynacji podatkowej, ocenić ryzyko związane z przedawnieniem zobowiązań oraz dostosować strategię podatkową do nowych regulacji. Nie czekaj na wejście przepisów w życie – przygotuj się już teraz.
