Podatek u źródła pod lupą fiskusa – rekordowy wzrost kontroli
Rok 2026 przynosi wyraźne nasilenie aktywności Krajowej Administracji Skarbowej w obszarze podatku u źródła (WHT). Według raportu Deloitte „Podatek u źródła (WHT). Kontrole organów podatkowych w 2025 r.” liczba kontroli celno-skarbowych dotyczących WHT wzrosła w 2025 roku aż o 75 proc. w porównaniu z rokiem 2024. To rekordowa dynamika, która jednoznacznie wskazuje, że podatek u źródła stał się jednym z priorytetowych celów polskiego fiskusa.
Wzrost ten nie jest przypadkowy. Administracja skarbowa dysponuje coraz lepszymi narzędziami analitycznymi, a wymiana informacji podatkowych między państwami w ramach dyrektyw DAC i mechanizmów CRS pozwala organom na szybką weryfikację transakcji transgranicznych. Firmy dokonujące płatności na rzecz zagranicznych kontrahentów – dywidend, odsetek, należności licencyjnych czy wynagrodzenia za usługi niematerialne – powinny liczyć się z tym, że ich rozliczenia w zakresie WHT mogą zostać szczegółowo sprawdzone.
Co istotne, skuteczność kontroli jest różna w poszczególnych urzędach celno-skarbowych, co oznacza, że niektóre regiony są bardziej aktywne niż inne. Nie zmienia to jednak faktu, że ogólnopolski trend jest jednoznaczny – kontrole WHT będą w 2026 roku kontynuowane z jeszcze większą intensywnością.
Najczęstsze nieprawidłowości wykrywane przez skarbówkę
Rosnąca liczba kontroli idzie w parze ze wzrostem skali wykrywanych nieprawidłowości. Organy podatkowe coraz częściej kwestionują prawo podatników do stosowania obniżonych stawek WHT lub zwolnień wynikających z umów o unikaniu podwójnego opodatkowania (UPO) oraz dyrektyw unijnych. Wśród najczęściej stwierdzanych uchybień można wyróżnić:
- Brak należytej staranności przy weryfikacji statusu zagranicznego kontrahenta jako rzeczywistego właściciela (beneficial owner) wypłacanych należności.
- Nieaktualne lub niekompletne certyfikaty rezydencji – organy szczegółowo badają, czy płatnik dysponował ważnym certyfikatem w momencie dokonywania wypłaty.
- Nieprawidłowa kwalifikacja płatności – np. zakwalifikowanie usługi doradczej jako usługi technicznej lub odwrotnie, co wpływa na stawkę WHT.
- Niewłaściwe stosowanie mechanizmu pay and refund – błędy proceduralne przy składaniu oświadczeń WH-OSC lub wniosków o zwrot podatku.
- Sztuczne struktury korporacyjne – organy coraz częściej stosują klauzulę rzeczywistego właściciela oraz klauzulę głównego celu (PPT), kwestionując prawo do preferencji, gdy pośredniczący podmiot zagraniczny nie prowadzi rzeczywistej działalności gospodarczej.
Każda z tych nieprawidłowości może skutkować domiarem podatkowym wraz z odsetkami za zwłokę, a w skrajnych przypadkach – odpowiedzialnością karnoskarbową osób odpowiedzialnych za rozliczenia.
Trendy w kontrolach WHT w 2026 roku – na co zwrócić uwagę
Analiza dotychczasowej praktyki organów podatkowych pozwala zidentyfikować kilka kluczowych trendów, które będą kształtować kontrole podatku u źródła w 2026 roku. Przede wszystkim fiskus coraz częściej koncentruje się na transakcjach z podmiotami powiązanymi, zwłaszcza w ramach międzynarodowych grup kapitałowych. Wypłaty dywidend do spółek holdingowych, opłaty licencyjne za korzystanie ze znaków towarowych czy wynagrodzenie za usługi zarządcze to kategorie płatności, które budzą największe zainteresowanie organów.
Kolejnym wyraźnym trendem jest wzrost liczby sporów sądowych dotyczących interpretacji przepisów o WHT. Przed sądami administracyjnymi toczą się aktualnie postępowania dotyczące m.in. zakresu pojęcia rzeczywistego właściciela, prawidłowości stosowania klauzuli beneficial ownership w kontekście spółek holdingowych oraz granic zastosowania mechanizmu pay and refund przy płatnościach przekraczających 2 mln zł na rzecz jednego kontrahenta w roku podatkowym.
Czynniki zwiększające ryzyko kontroli
Warto być świadomym, jakie okoliczności mogą zwiększyć prawdopodobieństwo wszczęcia kontroli w zakresie WHT. Do najważniejszych czynników ryzyka należą:
- Wysokie kwoty płatności transgranicznych, szczególnie do jurysdykcji o niskim poziomie opodatkowania.
- Stosowanie preferencyjnych stawek WHT lub zwolnień bez wystarczającej dokumentacji potwierdzającej prawo do ich zastosowania.
- Transakcje z podmiotami powiązanymi, w których brak uzasadnienia biznesowego dla danej struktury płatności.
- Historyczne nieprawidłowości w rozliczeniach lub rozbieżności między deklaracjami IFT-2R a faktycznym stanem rozliczeń.
Firmy, które identyfikują u siebie powyższe czynniki ryzyka, powinny jak najszybciej przeprowadzić wewnętrzny przegląd procedur WHT, aby uniknąć negatywnych konsekwencji kontroli.
Jak bezpiecznie rozliczać podatek u źródła – praktyczne rekomendacje
Najbezpieczniejszym podejściem do rozliczania podatku u źródła jest wdrożenie kompleksowej procedury należytej staranności (due diligence), która powinna obejmować zarówno aspekty formalne, jak i merytoryczne. W praktyce oznacza to regularne pozyskiwanie i weryfikowanie aktualnych certyfikatów rezydencji, dokładną analizę charakteru każdej płatności transgranicznej oraz rzetelne dokumentowanie statusu zagranicznego odbiorcy jako rzeczywistego właściciela należności.
Istotnym elementem bezpieczeństwa jest również korzystanie z opinii o stosowaniu preferencji (dawna opinia o stosowaniu zwolnienia), wydawanej przez Szefa KAS na podstawie art. 26b ustawy o CIT. Choć procedura uzyskania takiej opinii jest czasochłonna i wymaga zgromadzenia obszernej dokumentacji, zapewnia ona ochronę prawną płatnika i minimalizuje ryzyko zakwestionowania zastosowanej stawki WHT w toku kontroli.
Kluczowe jest także bieżące monitorowanie zmian legislacyjnych i orzeczniczych. Przepisy dotyczące WHT ewoluują, a wyroki sądów administracyjnych kształtują praktykę ich stosowania. Współpraca z doświadczonym doradcą podatkowym pozwala na szybkie reagowanie na zmiany i dostosowywanie wewnętrznych procedur do aktualnych wymagań.
Skontaktuj się z naszą kancelarią – zabezpiecz swoje rozliczenia WHT
Rosnąca intensywność kontroli podatku u źródła w 2026 roku sprawia, że prawidłowe rozliczanie WHT nie jest już kwestią wyłącznie formalną – to realne zabezpieczenie finansów firmy przed domiarami, odsetkami i odpowiedzialnością karnoskarbową. Niezależnie od tego, czy dokonujesz pojedynczych płatności transgranicznych, czy obsługujesz setki transakcji z zagranicznymi kontrahentami, warto mieć pewność, że Twoje procedury są zgodne z obowiązującymi przepisami.
Nasza kancelaria oferuje kompleksowe wsparcie w zakresie podatku u źródła – od audytu dotychczasowych rozliczeń, przez wdrożenie procedur należytej staranności, po reprezentację w postępowaniach kontrolnych i sporach przed sądami administracyjnymi. Skontaktuj się z nami już dziś, aby umówić konsultację i zabezpieczyć swoją firmę przed ryzykiem podatkowym związanym z WHT.
